Spis inwentarza czyli jak poznać co jest w spadku?

Kontrolowane nabycie spadku

Testator putrudnione (aczkolwiek nie niemożliwe, można bowiem posłużyć się tak zwanym wpisem tymczasowym)w sytuacji, gdy uprawniony do zachowku nie wie, co wchodzi w skład spadku i jaką wartość przedstawia majątek spadkowy, albowiem nie utrzymywał poprawnych kontaktów ze spadkobiercą. W takiej sytuacji ustawodawca przewidział możliwość wystąpienia z wnioskiem o dokonanie spisu inwentarza.

Spis inwentarza obejmuje całość majątku spadkowego dla określenia jego składu oraz wartości, stanowiąc zarazem podstawę ograniczenia odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe. Zgodnie z treścią art. 637 par. 1 k.c., na wniosek tego, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku lub zapisobiercą, albo wykonawcy testamentu, wierzyciela mającego pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy lub właściwego urzędu skarbowego sąd postanowi sporządzenie spisu inwentarza. W wypadkach przewidzianych w ustawie postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydaje się z urzędu- chodzi przede wszystkim o sytuację, gdy spadkobierca złożył oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe). Wniosek taki podlega opłacie stałej w wysokości 50 zł. Wniosek złożyć można w sądzie rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy. W takim wypadku Sąd ten, o ile nie oddali wniosku z uwagi na brak uprawdopodobnienia interesu prawnego wnioskodawcy do jego złożenia (aby tego uniknąć, należy pamiętać np. o dołączeniu do wniosku odpisów aktów urodzenia) wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza, które wykonuje komornik sądowy lub też urząd skarbowy (komornik skarbowy), w którego okręgu znajdują się rzeczy podlegające wciągnięciu do spisu inwentarza. Wniosek o sporządzenie spisu inwentarza może być zgłoszony bezpośrednio komornikowi, który byłby właściwy do wykonania postanowienia sądu spadku o sporządzeniu spisu inwentarza. W tym wypadku komornik przystąpi niezwłocznie do spisu, zawiadamiając o tym sąd spadku, który wyda postanowienie o sporządzeniu spisu. Jeżeli postanowienie takie nie zostanie wydane, spis dokonany przez komornika nie rodzi skutków przewidzianych w art. 1032 Kodeksu cywilnego.

Składając wniosek o dokonanie spisu inwentarza należy mieć jednakże na uwadze jednocześnie to, iż do kosztów z nim związanych, poza wskazaną już kwotą 50 złotych, należy doliczyć koszty komornika wykonującego postanowienie sądu o sporządzeniu spisu inwentarza. Zgodnie bowiem z treścią art. 53 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. nr 133, poz. 882) za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę. Do tego należy doliczyć koszty korespondencji oraz ewentualnie inne koszty, które mogą pojawić się w toku czynności (np. gdy wnioskodawca nie posiada kluczy do mieszkania, do którego wejść ma komornik w celu sporządzenia spisu inwentarza, zaś posiadający klucze uczestnik postępowania nie stawi się na wyznaczony termin; w takiej sytuacji komornik zmuszony jest skorzystać z asysty policji, za co komornik pobiera opłatę stałą w wysokości 25% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego). Jednakże zwyczajowo spis inwentarza zajmuje komornikowi jedynie około 2 godzin, tak więc wymagane koszty nie osiągają astronomicznych rozmiarów. Wnioskodawca może też wystąpić do właściwego miejscowego Sądu o obciążenie nimi uczestnika postępowania (np. wyłącznego spadkobiercy, nie będącego spokrewnionym ze spadkodawcą).

O terminie spisu inwentarza zawiadamia się wnioskodawcę i spadkobiercę, jeżeli jego miejsce zamieszkania jest znane, a ponadto wykonawcę testamentu, kuratora spadku, dozorcę i zarządcę tymczasowego, jeżeli byli ustanowieni. Nieprzybycie tych osób nie wstrzymuje czynności. Do spisu inwentarza wciąga się majątek spadkodawcy z zaznaczeniem wartości każdego przedmiotu, jak również długi spadku. W spisie inwentarza wykazuje się też wartość czystego spadku, z uwzględnieniem wartości rzeczy i praw spornych (por. rozporządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza).

Jeżeli po sporządzeniu spisu inwentarza zachodzi wątpliwość, czy zostały w nim zamieszczone wszystkie przedmioty należące do spadku lub czy zamieszczone w spisie inwentarza długi istnieją, sąd spadku z urzędu lub na wniosek spadkobiercy, wykonawcy testamentu, wierzyciela spadku albo właściwego urzędu skarbowego może nakazać spadkobiercy złożenie:

1) oświadczenia, że żadnego przedmiotu spadkowego nie zataił ani nie usunął oraz że nie podał do spisu inwentarza nie istniejących długów,

2) wykazu przedmiotów spadkowych nie ujawnionych w spisie inwentarza, jeżeli są mu wiadome, z podaniem miejsca przechowania ruchomości i dokumentów dotyczących praw majątkowych, jak również z wyjaśnieniem podstawy prawnej tych praw,

3) zapewnienia, że złożone oświadczenie lub wykaz są prawdziwe i zupełne.

Sprawy o wyjawienie przedmiotów spadkowych sąd rozpoznaje na rozprawie (por. art. 655-660 k.p.c.)

mgr Albert Kuźmiński
aplikant radcowski

Podobne artykuły